1.2.2 Nüfusun Dağılışı ve Yoğunluğu

Yerleşme merkezi olarak önemi çok eski tarihlere dayanan Suruç; nüfus miktarı, dağılış ve yoğunluğu açısından her zaman Şanlıurfa ilinin önemli ilçeleri arasında yer almıştır. 2000 yılı nüfus sayımına göre ilçe nüfusunun % 54’ü kentte % 46’sı ise kırsal alanlarda yaşamaktadır. Kırsal nüfus bir bucak ve 74 köyde toplanmıştır. Köylerin hemen hemen hepsi ova köyleri olup, çoğunluğu toplu köy görünümündedir. Kentsel nüfus ise ilçe merkezinde bulunan yedi mahalleye dağılmıştır. En fazla nüfus 9.487 kişi ile Dikili Mahallesinde, en az nüfus ise 917 kişi ile Yenişehir Mahallesinde bulunmaktadır (Tablo.3).

Tablo-10 : Mahallelere Göre Nüfus (2000)

            İl genelinde nüfus yoğunluğunun 2000 yılı sayım sonuçlarına göre Merkez ilçeden sonra en fazla Akçakale ile beraber km2’ye 112 kişi ile Suruç’ta olduğu görülmektedir(Tablo.11). Bu değer Türkiye ortalamasının oldukça üzerinde bir değerdir. Alanca küçük ilçelerden olmasına rağmen Suruç; 2000 yılı sayımına göre Şanlıurfa ilinin ilçeleri içerisinde en fazla nüfusa sahip dördüncü büyük ilçesidir(Tablo.11).

Tablo-11 : Şanlıurfa İli ve İlçelerinin Yüzölçümü ve Yoğunlukları (2000)

1.2.3.      Nüfusun Cinsiyet ve Yaş Yapısı

Suruç’un nüfus özelliklerinde 1927 yılından günümüze kadar büyük değişiklikler olmuştur. Suruç’ta kadınlar tüm sayım dönemlerinde çoğunluğu oluşturmaktadır.

Bir nüfusta ortalama yaş, gruplarının geniş çapta dağılımı hakkında bir gösterge teşkil edememektedir. Bundan dolayı nüfusun yapısı konusunda sağlıklı bilgi elde etmek için nüfusu üç yaş grubuna ayırabiliriz. Suruç nüfusu yaş bakımından ilginç özellikler göstermektedir. Nüfus 1980 yılında genç bir yapıya sahiptir. Şehir nüfusunun %51,3’ü, kır nüfusunun %52,7’si 0-14 yaş grubundadır. 15-64 yaş grubunda şehir nüfusu %45,5, kır nüfusu ise %43,6’dır. 65+ yaş grubunda ise şehir nüfusu %3,2, kır nüfusu ise %3,7’dir. 1985 ve 1990 yılı sayımlarında ise hem kır nüfusunda hem de şehir nüfusunda 0-14 yaş grubu ve 65+ yaş grubunda oranların azaldığını ve 15-64 yaş grubunda oranın arttığı görülmektedir(Tablo-12).

Tablo-12 : Suruç Kent ve Kır Nüfusunun Üç Ana Yaş Grubuna Göre Bölünüşü (1980-1985-1990)

Nüfusun yaş yapısında yaklaşık %50 gibi bir değere sahip olan 0-14 yaş grubunun olması Suruç’ta doğurganlık oranının çok fazla olduğunun göstergesidir. Bu yaş grubu faal olmayan nüfus olduğundan eğitim, beslenme, sağlık vb. gibi birçok sorunu da beraberinde getirmektedir.

            1990 verilerine göre 39.905 kişinin yaşadığı Suruç’ta nüfusun 21.427’si (%53,7) erkek, 18.478’i (%46,3) kadındır. Bu rakamlardan anlaşıldığı gibi nüfusun cinsiyet durumunda erkeklerin lehine bir durum gözlenmektedir. Halbuki Türkiye’de kadın erkek nüfusunda bir denge mevcuttur. %0,6’lık bir erkek nüfus fazla ise de bu pek önemli değildir. Oysa Suruç’ta 2000 yılı nüfus sayımlarına göre % 5,6 oranında erkek nüfusun fazla olduğu tespit edilmiştir(Tablo-13).

Tablo-13 : Suruç Nüfusunun ve Türkiye’de Nüfusun Cinsiyet Oranları (1980-1985-1990)

Tablo-14 : Suruç Nüfusunun Yaş Grubu ve Cinsiyetlere Dağılımı  (1980-1985-1990)

Nüfusun yaş ve cinsiyet özellikleri yanında incelenmesi gereken diğer bir konu nüfusun kültürel durumudur. Kültürel durumun değerlendirilmesinde okur-yazar nüfus oranı önem teşkil eder. 1990 yılı verilerine göre 0-6 ve daha yukarıdaki yaş grubunun toplam nüfusu 32.337 kişidir. Bu miktarın 17.459’u erkek, 14.878’i kadındır. Okuma-yazma bilen nüfus 20.356(%63), okuma-yazma bilmeyen 11.971(%37) kişidir. Okuma-yazma bilen nüfus oranı Türkiye ortalamasının altındadır. Okuma yazma bilen nüfusta erkeklerin oranı daha fazladır. Okuma-yazma bilenlerin %67’sini erkekler, %33’ünü kadınlar oluşturmaktadır.